Kiểm soát ủy quyền lập pháp trong giới hạn quyền - từ chuẩn mực quốc tế đến thực tiễn ở Việt Nam
DOI:
https://doi.org/10.59394/qlnn.365.2026.1539Từ khóa:
Giới hạn quyền, ủy quyền lập pháp, ICCPR, Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), nguyên tắc pháp quyềnTóm tắt
Khoản 2 Điều 14 Hiến pháp năm 2013 quy định quyền con người, quyền công dân chỉ bị hạn chế theo quy định của luật. Tuy nhiên, thực tiễn lập pháp Việt Nam vẫn tồn tại phổ biến hiện tượng luật khung, điều khoản ủy quyền lập pháp chung chung và chưa tương thích với tiêu chuẩn theo Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị (ICCPR). Bài viết phân tích các chuẩn mực quốc tế về giới hạn quyền, đối chiếu với thực trạng ủy quyền lập pháp tại Việt Nam, đặc biệt là tình trạng “ủy quyền trắng” và sử dụng chỉ thị, công văn trong đại dịch Covid-19. Từ đó, đề xuất các giải pháp góp phần hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước theo nguyên tắc pháp quyền.
Tài liệu tham khảo
Lương Minh Tuân (2014). Pháp luật về ủy quyền lập pháp ở Việt Nam - thực trạng và kiến nghị. Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, số 21(277), kỳ 1, tr. 56.
Huong Thi Lan Phan, Kien Trung Doan (2024). Examining Human Rights Derogation in State Emergencies: Insights from Vietnam’s Covid-19 Control Policies. Journal of Southeast Asian Human Rights, Vol. 8, Issue 1, p. 51.
Vu Thi Anh Thu (2023). Protecting Vietnam’s Sovereignty in Cyberspace: Insights from Human Right Laws. The Age of Human Rights Journal, No. 21, e7778, p. 20.
Bùi Tiến Đạt (2015). Hiến pháp hóa nguyên tắc giới hạn quyền con người: Cần nhưng chưa đủ. Tạp chí Nghiên cứu lập pháp số 06(286), kỳ 2, tr. 6.
Đặng Minh Tuấn, Lê Quỳnh Mai (2020). Giới hạn quyền con người, quyền công dân tại Việt Nam: Nguyên tắc hiến pháp và vấn đề thực thi. Tạp chí Khoa học Kiểm sát số 5, tr. 53.
OHCHR (1966). International Covenant on Civil and Political Rights. https://www.ohchr.org, truy cập ngày 24/12/2025.
Anggraeny, Criminalization Based on the Principle of Human Rights Limitation. Jurnal Hukum Novelty (JHN), Vol. 13, No. 1, p. 101.
Lê Quỳnh Mai (2023). Pháp luật về giới hạn quyền con người, quyền công dân ở Việt Nam hiện nay. Luận án tiến sĩ, Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, tr. 54.
Vũ Công Giao, Nguyễn Anh Đức (2024). Giới thiệu Sổ tay quyền hạn khẩn cấp của IDEA quốc tế và một số khuyến nghị cho Việt Nam. Kỷ yếu hội thảo khoa học: Nguyên tắc pháp quyền trong tình trạng khẩn cấp ở Việt Nam: Nhận thức và thực trạng, tr. 104.
Hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực trong ban hành văn bản lập pháp ủy quyền tại Dự thảo Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân (sửa đổi). https://lapphap.vn, ngày 28/10/2025.
Kien Tran, Khoi Trong Dao (2024). Desperate times, desperate measures: an appraisal on Vietnamese law’s limitation of rights in the Covid-19 crisis. Cogent Social Sciences, Vol. 10, no. 1; Article 2350558, 2024, p. 10.
Van Thanh Vu (2021). The Covid-19 Pandemic and Human Rights Limitation: The Role of Trust and Communication in Vietnam. Asian Review, Vol. 34, No. 2, 2021, Article 6, p. 86.
Bùi Thị Đào (2018). Hoàn thiện Luật Tố tụng hành chính bảo đảm quyền con người, quyền công dân. Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, số 20 (372), kỳ 2, tr. 13.
Nguyễn Minh Đoan (2023). Đòi hỏi cao hơn đối với năng lực và trách nhiệm của người xây dựng pháp luật trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, số 03(475), k 1, tr. 10.
Trương Hồng Quang (2019). Quyền của người đồng tính, song tính, chuyển giới và liên giới tính theo pháp luật Việt Nam hiện nay. Luận án tiến sĩ, Học viện Khoa học xã hội, tr. 144.
Lê Thị Thu Thảo (2019). Giám sát tư pháp đối với quyền hành pháp ở Pháp và một số kinh nghiệm cho Việt Nam. Tạp chí Nhà nước và Pháp luật, số 4 (372), tr. 31.
Nguyễn Minh Tuấn (2015). Giới hạn chính đáng đối với các quyền con người, quyền công dân trong pháp luật quốc tế và pháp luật Việt Nam. H. NXB Hồng Đức, tr. 218.
