Bảo đảm thù lao công bằng cho tác giả trong hợp đồng bản quyền: kinh nghiệm châu âu và khuyến nghị cho Việt Nam
DOI:
https://doi.org/10.59394/qlnn.361.2026.1438Từ khóa:
Thù lao công bằng, hợp đồng bản quyền, pháp luật châu Âu, quyền tác giả, pháp luật Việt NamTóm tắt
Hợp đồng bản quyền ngày càng trở thành cơ chế chủ đạo trong việc khai thác giá trị kinh tế của tác phẩm. Tuy nhiên, trong thực tiễn, tác giả thường ở vị thế yếu trong quá trình đàm phán, dẫn đến tình trạng mức thù lao không tương xứng với giá trị khai thác thực tế của tác phẩm. Trước thách thức đó, pháp luật châu Âu, đặc biệt Chỉ thị DSM 2019/790, đã thiết lập nguyên tắc “thù lao công bằng” cùng hệ thống các cơ chế bảo vệ tác giả, bao gồm nghĩa vụ minh bạch thông tin, quyền yêu cầu điều chỉnh hợp đồng và cơ chế giải quyết tranh chấp thay thế. Trên cơ sở tham chiếu kinh nghiệm này, bài viết phân tích thực trạng pháp luật Việt Nam hiện hành, từ đó, đề xuất một số giải pháp nhằm bảo đảm sự tương xứng về thù lao và cân bằng lợi ích trong các giao dịch bản quyền.
Tài liệu tham khảo
European Parliament (2014). Contractual Arrangements Applicable to Creators: Law and Practice of Selected Member States. Directorate-General for Internal Policies, PE 493.041, Brussels, tr. 15.
European Commission (2016). Impact Assessment on the Modernization of EU Copyright Rules. SWD(2016) 301 final, Part 1/3, Brussels, tr. 62
Lucie Guibault & Bernt P. Hugenholtz (2002). Study on the Conditions Applicable to Contracts Relating to Intellectual Property in the European Union. Institute for Information Law (IViR), University of Amsterdam, tr. 33.
European Parliament and Council of the European Union (2019). Directive (EU) 2019/790 of 17 April 2019 on Copyright and Related Rights in the Digital Single Market. Official Journal of the European Union, L 130/92.
Raquel Xalabarder (2020). The Principle of Appropriate and Proportionate Remuneration for Authors and Performers in Article 18 of the Copyright in the Digital Single Market Directive. https://indret.com, ngày 21/01/2025.
Nguyễn Vân Nam (2017). Quyền tác giả - Đường hội nhập không trải hoa hồng (Bình luận Luật học và áp dụng vào thực tiễn). NXB Trẻ, TP. Hồ Chí Minh.
Trường hợp sử dụng tác phẩm đã công bố không phải xin phép nhưng phải trả thù lao? https://phapluatdoanhnghiep.vn, ngày 24/9/2022.
Sở hữu trí tuệ - "bệ phóng" để âm nhạc lan tỏa và phát triển bền vững. https://bvhttdl.gov.vn, ngày 17/4/2025.
Thomas Riis (2020). Remuneration Rights in EU Copyright Law. International Review of Intellectual Property and Competition Law, 51(4).
Hoàn thiện pháp luật về quyền tác giả. https://www.quanlynhanuoc.vn, ngày 12/01/2021.
