Cơ chế pháp lý bảo đảm tính minh bạch trong hoạt động hành chính nhà nước
DOI:
https://doi.org/10.59394/qlnn.366.2026.1577Từ khóa:
Minh bạch, hoạt động hành chính nhà nước, trách nhiệm giải trình, tiếp cận thông tin, cải cách hành chính, chính quyền sốTóm tắt
Minh bạch trong hoạt động hành chính nhà nước là điều kiện pháp lý quan trọng để kiểm soát quyền lực hành chính, bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân, nâng cao trách nhiệm giải trình và phòng ngừa tham nhũng, tiêu cực. Bài viết phân tích cơ sở lý luận, cấu trúc cơ chế pháp lý bảo đảm tính minh bạch và đánh giá thực trạng pháp luật Việt Nam trên các bình diện: công khai thông tin, giải trình, thủ tục hành chính, chính quyền số, giám sát xã hội và trách nhiệm pháp lý; đồng thời, chỉ ra sự phân tán, thiếu chuẩn thống nhất về dữ liệu mở, chưa rõ cơ chế đo lường chất lượng công khai và khoảng cách giữa quy định với thực thi ở cấp cơ sở. Từ đó, bài viết đề xuất định hướng hoàn thiện theo nguyên tắc minh bạch mặc định, ngoại lệ hợp pháp, giải trình bắt buộc và kiểm soát độc lập.
Tài liệu tham khảo
Bộ Nội vụ (2025). Công bố kết quả Chỉ số hài lòng về sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước năm 2024.
Bovens, M. (2007). Analysing and Assessing Accountability: A Conceptual Framework. European Law Journal, 13(4), 447-468. https://doi.org/10.1111/j.1468-0386.2007.00378.x.
CECODES, RTA & UNDP (2025). The 2024 Viet Nam Provincial Governance and Public Administration Performance Index (PAPI) Report.
Chính phủ (2019). Nghị định số 59/2019/NĐ-CP ngày 01/7/2019 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phòng, chống tham nhũng.
Chính phủ (2021). Nghị quyết số 76/NQ-CP ngày 15/7/2021 ban hành Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2021 - 2030.
Chính phủ (2023). Nghị định số 13/2023/NĐ-CP ngày 17/4/2023 về bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Hood, C. & Heald, D. (Eds.) (2006). Transparency: The Key to Better Governance? Oxford University Press.
Nguyễn Thị Ngọc Linh (2026). Trách nhiệm giải trình của cơ quan hành chính nhà nước: thực trạng và một số kiến nghị hoàn thiện. Tạp chí Quản lý nhà nước, số 362, tr. 14-19. https://doi.org/10.59394/qlnn.362.2026.1445.
OECD (2017). Recommendation of the Council on Open Government. OECD Legal Instruments. OECD/LEGAL/0438.
Quốc hội (2013, 2025). Hiến pháp năm 2013, sửa đổi, bổ sung năm 2025.
Quốc hội (2016, 2026). Luật Tiếp cận thông tin năm 2016, sửa đổi, bổ sung năm 2026.
Quốc hội (2018). Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018.
Schedler, A. (1999). Conceptualizing Accountability. In A. Schedler, L. Diamond & M. F. Plattner (Eds.), The Self-Restraining State: Power and Accountability in New Democracies. Lynne Rienner Publishers.
