Địa vị pháp lý của luật sư theo hệ thống Common Law - hàm ý cho Việt Nam
DOI:
https://doi.org/10.59394/qlnn.370.2026.1646Từ khóa:
Common Law, luật sư, tính độc lập, tranh tụng, địa vị pháp lýTóm tắt
Bài viết phân tích địa vị pháp lý của luật sư tại một số quốc gia thuộc hệ thống Common Law và đối chiếu với Việt Nam trên tiêu chí: địa vị nghề nghiệp; quyền tham gia tố tụng; bảo đảm độc lập nghề nghiệp; cơ chế điều tiết, tự quản nghề nghiệp; quan hệ với Tòa án. Khác với cách tiếp cận đồng nhất Common Law với tố tụng tranh tụng, bài viết chỉ sử dụng đặc điểm tranh tụng trong phạm vi có liên quan trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm nghề nghiệp của luật sư; đồng thời, đề xuất một số hàm ý cho Việt Nam, gồm: nâng cao tính độc lập của luật sư, tăng cường tranh tụng thực chất và phát triển cơ chế tự quản nghề nghiệp.
Tài liệu tham khảo
American Bar Association (2020). Model Rules of Professional Conduct, Rule 81 - 83. https://www.americanbar.org/groups/professional_responsibility/publications/model_rules_of_professional_conduct/model_rules_of_professional_conduct_table_of_contents/
Bingham, T. (2010). The Rule of Law. Publisher: Penguin Global.
Bộ Tư pháp (2026). Báo cáo số 422/BC-BTP ngày 10/6/2026 về tổng kết thi hành Luật Luật sư.
Department of Justice Canada (2022). Legal Aid in Canada 2021-22. https://www.justice.gc.ca/eng/rp-pr/jr/aid-aide/2021/docs/rsd_rr2022_legal-aid-in-canada-2020-21-eng.pdf
Friedman, L. M., & Hayden, G. M. (2017). American law: An introduction (3rd ed.). Oxford University Press.
Hội đồng Luật sư toàn quốc (2019a). Quyết định số 201/QĐ-HĐLSTQ ngày 13/12/2019 ban hành Bộ Quy tắc Đạo đức và Ứng xử nghề nghiệp luật sư Việt Nam.
Hội đồng Luật sư toàn quốc (2019b). Quyết định số 203/QĐ-HĐLSTQ ngày 19/12/2019 ban hành Quy chế giải quyết khiếu nại tố cáo, xử lý kỷ luật.
International Bar Association (1990). The IBA Standards for the independence of the legal profession. https://www.ibanet.org/MediaHandler?id=F68BBBA5-FD1F-426F-9AA5-48D26B5E72E7
International Bar Association (2011). IBA International principles on conduct for the legal profession. https://www.icj.org/wp-content/uploads/2014/10/IBA_International_Principles_on_Conduct_for_the_legal_prof.pdf
Kim Ngọc Tuấn (2024). Nâng cao địa vị pháp lý của luật sư bào chữa trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự. Tạp chí Khoa học Kiểm sát, số 5, tr. 35 - 38.
Langbein, J. H. (1985). The German advantage in civil procedure. University of Chicago Law Review, 52(4). pp. 823-866. https://law.yale.edu/sites/default/files/documents/pdf/Faculty/Langbein_The_German_Advantage_in_Civil_Procedure.pdf
Liên đoàn Luật sư Việt Nam (2026). Công văn số 463/LĐLSVN ngày 21/9/2026 về tiếp tục góp ý dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), bản cập nhật ngày 18/8/2026.
Luban, David. (1988). Chapter 2. LAWYERS AGAINST THE LAW. Lawyers and Justice: An Ethical Study. Princeton: Princeton University Press, 1989. pp. 11-30. https://doi.org/10.1515/9780691187556-005.
Quốc hội (2006, 2012). Luật Luật sư năm 2006 (sửa đổi, bổ sung năm 2012).
Quốc hội (2013, 2025). Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025).
Quốc hội (2015). Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015.
Rhode, D. L. (2000). In the interests of justice: Reforming the legal profession. Oxford University Press.
United Nations (1990). Basic principles on the role of lawyers. https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/basic-principles-role-lawyers
Viện Khoa học pháp lý (2013). Từ điển Luật học. Nxb Tư pháp, tr. 268.
