Cơ chế pháp lý bảo đảm quyền tiếp cận thông tin trong thủ tục hành chính trên môi trường số
DOI:
https://doi.org/10.59394/qlnn.371.2026.1694Từ khóa:
Cơ chế pháp lý, quyền tiếp cận thông tin, thủ tục hành chính, môi trường số, phản ánh, kiến nghịTóm tắt
Thủ tục hành chính được cung cấp mặc định theo hình thức dịch vụ công trực tuyến toàn trình làm thay đổi cách cá nhân tiếp nhận và sử dụng thông tin. Trên cơ sở phân tích pháp luật thực định, bài viết xem xét cơ chế pháp lý bảo đảm quyền tiếp cận thông tin qua bốn thành tố: cung cấp và cập nhật; tiếp cận và kiểm chứng; trả lời phản ánh, kiến nghị; giám sát gắn với khắc phục và thông báo kết quả; từ đó, đề xuất trách nhiệm cập nhật, quy trình trả lời phản ánh, kiến nghị và cơ chế gắn kết giám sát với khắc phục, thông báo kết quả cho cá nhân.
Tài liệu tham khảo
Bovens, M. (2007). Analysing and Assessing Accountability: A Conceptual Framework. European Law Journal, 13(4), pp. 447-468.
Chính phủ (2022). Nghị định số 42/2022/NĐ-CP ngày 24/6/2022 quy định về việc cung cấp thông tin và dịch vụ công trực tuyến của cơ quan nhà nước trên môi trường mạng.
Chính phủ (2025). Nghị định số 118/2025/NĐ-CP ngày 09/6/2025 về thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại Bộ phận Một cửa và Cổng Dịch vụ công quốc gia.
Chính phủ (2026a). Nghị định số 309/2026/NĐ-CP ngày 05/8/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 118/2025/NĐ-CP ngày 09/6/2025 của Chính phủ về thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại Bộ phận Một cửa và Cổng Dịch vụ công quốc gia, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 367/2025/NĐ-CP.
Chính phủ (2026b). Nghị định số 310/2026/NĐ-CP ngày 05/8/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 45/2020/NĐ-CP ngày 08/4/2020 của Chính phủ về thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường điện tử, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 68/2024/NĐ-CP, Nghị định số 69/2024/NĐ-CP và Nghị định số 118/2025/NĐ-CP.
Chính phủ (2026c). Nghị định số 337/2026/NĐ-CP ngày 26/8/2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Tiếp cận thông tin.
Đặng Viết Đạt (2020). Cơ chế pháp lý bảo đảm quyền tiếp cận công lý của nạn nhân nữ bị xâm hại tình dục: thực tiễn và một số vấn đề đặt ra ở Việt Nam. Tạp chí Khoa học Trường Đại học Mở Hà Nội, số 65, tr. 32-38.
Đỗ Mạc Ngân Doanh (2017). Cơ chế bảo đảm quyền của người dân tộc thiểu số ở Việt Nam hiện nay. Tạp chí Khoa học Đại học Tân Trào, số 5, tr. 119-124.
Hoàng Thị Kim Quế (2002). Cơ chế điều chỉnh pháp luật và cơ chế điều chỉnh xã hội. Tạp chí Khoa học Đại học Quốc gia Hà Nội, Kinh tế - Luật, Tập XVIII, số 3, tr. 10-18.
Lê Thị Thu (2026). Thực hiện quyền tiếp cận thông tin của công dân đáp ứng yêu cầu quản trị quốc gia hiện đại. Tạp chí Quản lý nhà nước, (363), 49–54. https://doi.org/10.59394/qlnn.363.2026.1476
Lê Thị Hoàng Minh và Vũ Công Giao (2026). Quản trị quốc gia gắn với phát triển xã hội số ở Việt Nam hiện nay: thực trạng và giải pháp hoàn thiện pháp luật. Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, kỳ 1, số 444.
Nguyễn Thị Khánh Trang (2026). Cơ chế pháp lý bảo đảm tính minh bạch trong hoạt động hành chính nhà nước. Tạp chí Quản lý nhà nước, 33(366), 53 - 58. https://doi.org/10.59394/qlnn.366.2026.1577.
Nguyễn Trung Thành & Nguyễn Thanh Bình (2026). Hoàn thiện pháp luật về quyền tiếp cận thông tin trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam: những bước tiến, giới hạn và vấn đề đặt ra từ Luật năm 2016 đến Luật sửa đổi năm 2026. Tạp chí Việt Nam Hội nhập, số 386, tr. 116-124.
Quốc hội (2025). Luật Chuyển đổi số năm 2025.
Quốc hội (2026). Luật Tiếp cận thông tin năm 2026.
Quốc hội (2013, 2025). Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025).
