Năng lực kế toán nhà nước trong kỷ nguyên dữ liệu lớn: Nhìn từ hệ thống hóa đơn điện tử
DOI:
https://doi.org/10.59394/qlnn.366.2026.1572Từ khóa:
Dữ liệu lớn, hóa đơn điện tử, kế toán nhà nước, quản lý thuế, chuyển đổi sốTóm tắt
Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ của Việt Nam, hệ thống hóa đơn điện tử đã tích lũy hơn 8,54 tỷ bản ghi tính đến tháng 7/2024, hình thành một kho dữ liệu lớn tài chính - kế toán chưa từng có. Bài viết phân tích năng lực kế toán nhà nước trong việc khai thác khối dữ liệu này, tập trung vào: (1) Hạ tầng dữ liệu và công nghệ phân tích; (2) Hiệu quả quản lý tài chính thực tiễn; (3) Những khoảng trống về năng lực còn tồn tại. Kết quả cho thấy, ứng dụng Big Data và AI đã tạo ra bước đột phá trong kiểm soát gian lận hóa đơn, quản lý hoàn thuế và mở rộng cơ sở thuế điện tử. Tuy nhiên, khoảng cách đáng kể vẫn còn tồn tại giữa tiềm năng dữ liệu và năng lực phân tích thực tế, đặc biệt ở cấp cục thuế địa phương, nguồn nhân lực và chuẩn mực kế toán số. Bài viết đề xuất ba nhóm giải pháp nhằm nâng cao năng lực kế toán nhà nước trong kỷ nguyên dữ liệu lớn.
Tài liệu tham khảo
Bộ Tài chính (2017). Thông tư số 107/2017/TT-BTC ngày 10/10/2017 hướng dẫn chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp.
Bộ Tài chính (2020). Nghị định số 123/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020 quy định về hóa đơn, chứng từ.
Laney, D. (2001). 3D data management: Controlling data volume, velocity, and variety. META Group Research Note.
Nguyễn Thu Trà (25/02/2026). Ứng dụng Big Data và AI trong quản lý hóa đơn điện tử nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết hoàn thuế giá trị gia tăng xuất khẩu. https://nghiencuu.tapchikinhtetaichinh.vn/ung-dung-big-data-va-ai-trong-quan-ly-hoa-don-dien-tu-nham-nang-cao-hieu-qua-giai-
OECD (2023). Tax Administration 2023: Comparative Information on OECD and other Advanced and Emerging Economies. Paris: OECD Publishing.
Tổng cục Thuế (08/12/2023). Thông báo kết quả rà soát người nộp thuế rủi ro từ dữ liệu hóa đơn điện tử.
Tổng cục Thuế (2023a). Kết quả vận hành Trung tâm cơ sở dữ liệu hóa đơn điện tử (tháng 4/2023).
Tổng cục Thuế (2023b). Báo cáo kết quả triển khai hóa đơn điện tử và ứng dụng dữ liệu lớn trong quản lý thuế năm 2023.
Tổng cục Thuế (2023c). Đề tài khoa học “Nghiên cứu giải pháp áp dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích rủi ro tuân thủ nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp của người nộp thuế” được Bộ Khoa học và Công nghệ cấp Giấy chứng nhận đăng ký kết quả thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ số 2023-28-1356/NS-KQNC .
Tổng cục Thuế (2024). Thống kê tình hình tiếp nhận và xử lý hóa đơn điện tử tính đến ngày 19/7/2024.
