Nghĩa vụ “đọc và hiểu rõ” trong hợp đồng bảo hiểm nhân thọ: bất cập và định hướng hoàn thiện pháp luật từ góc độ bảo vệ người tiêu dùng
DOI:
https://doi.org/10.59394/qlnn.365.2026.1533Từ khóa:
Nghĩa vụ đọc và hiểu rõ, hợp đồng, bảo hiểm nhân thọ, bảo vệ người tiêu dùng, hoàn thiện pháp luậtTóm tắt
Bài viết phân tích quy định về nghĩa vụ “đọc và hiểu rõ” của bên mua bảo hiểm theo Luật Kinh doanh bảo hiểm năm 2022 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) dưới góc độ bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong bối cảnh bất cân xứng thông tin. Kết quả nghiên cứu cho thấy, đối với các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ phức tạp, quy định này đang đặt ra một yêu cầu vượt quá năng lực nhận thức thực tế của người mua, đồng thời tạo kẽ hở để doanh nghiệp bảo hiểm dựa vào các xác nhận mang tính hình thức nhằm giảm nhẹ trách nhiệm giải thích và cung cấp thông tin. Trên cơ sở tham chiếu kinh nghiệm của Nhật Bản, Hoa Kỳ, bài viết đề xuất một số định hướng hoàn thiện pháp luật theo hướng tăng cường trách nhiệm minh bạch thông tin của doanh nghiệp bảo hiểm, kiểm soát giá trị pháp lý của các xác nhận “đã đọc, đã hiểu” và bảo đảm sự cân bằng quyền, nghĩa vụ giữa các bên trong quan hệ bảo hiểm nhân thọ.
Tài liệu tham khảo
Insurance act of Japan (Act No.56 of June 6, 2008, amended by Act No. 45 of 2017). https://www.japaneselawtranslation.go.jp, truy cập ngày 15/5/2026.
Article 4 Consumer Contract Act of Japan (Act No. 61 of May 12, 2000, as amended by Act No. 59 of 2022). https://www.japaneselawtranslation.go.jp, truy cập ngày15/5/2026.
Financial Instruments and Exchange Act of Japan (Act No. 25 of 1948, as amended by Act No. 68 of 2022). https://www.japaneselawtranslation.go.jp, truy cập ngày 15/5/2026.
Article 40 Financial Instruments and Exchange Act of Japan (Act No. 25 of 1948, as amended by Act No. 68 of 2022).
Article 300 Insurance Business Act of Japan (Act No. 105 of 1995, as amended by Act No. 45 of 2014). https://www.japaneselawtranslation.go.jp, truy cập ngày 15/5/2026.
Article 8 Consumer Contract Act of Japan (Act No. 61 of May 12, 2000, as amended by Act No. 59 of 2022). https://www.japaneselawtranslation.go.jp, truy cập ngày 15/5/2026.
Article 10 Consumer Contract Act of Japan (Act No. 61 of May 12, 2000, as amended by Act No. 59 of 2022). https://www.japaneselawtranslation.go.jp, truy cập ngày 15/5/2026.
Keeton, R. E. (1970). Insurance Law Rights at Variance with Policy Provisions. Harvard Law Review, Volume 83, No. 5, Page. 961 - 973.
Collister v. Nationwide Life Insurance Co., 479 Pa. 579, 388 A.2d 1346. https://law.justia.com, June 13, 1978.
Án lệ: Specht v. Netscape Communications Corp., 306 F.3d 17 (2d Cir. 2002). https://law.justia.com, truy cập ngày 15/5/2026.
Quốc hội (2022, 2025). Luật Kinh doanh bảo hiểm năm 2022 (sửa đổi, bổ sung năm 2025).
Quốc hội (2023). Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023.
